Sygnały stresu – co komunikuje nam nasz pies
Czas czytania: 5 min
Musimy pamiętać, że każdy pies jest indywidualnym osobnikiem. Posiada on pewne predyspozycje genetyczne oraz doświadczenia. Dwa różne psy mogą zachować się odmiennie w tej samej sytuacji.
Na potrzeby naszego wpisu przedstawię założenia ogólne, jednak zawsze należy brać pod uwagę cechy indywidualne danego zwierzęcia. Jeśli wiemy na co patrzeć jesteśmy w stanie rozpoznać emocje naszego czworonoga.
Jakie są objawy odczuwania stresu przez psa?
- niską postawę ciała,
- spowolnione ruchy,
- opuszczony lub schowany pod podbrzuszem ogon*,
- stulone uszy*,
- ziewanie,
- oblizywanie nosa,
- drapanie się,
- widoczne białka oczu,
- odwracanie wzroku, głowy lub całego ciała od niepokojącego bodźca,
- ekspozycję podbrzusza,
- piloerekcję (podniesienie się włosów wzdłuż linii kręgosłupa),
- spięte mięśnie, również te na pysku, co skutkuje wyraźnym ściągnięciem kącików warg.
* Przy uszach i ogonach należy brać poprawkę na cechy rasowe, np. niektóre psy mają ogony szczątkowe, przez co trudniej jest zauważyć zmianę ich położenia, inne z kolei mają je naturalnie skierowane w dół, lub wręcz wtulone pomiędzy nogami. Im dłuższe i cięższe uszy tym mniej są czytelne – najłatwiej zaobserwować zmianę ułożenia uszu stojących.
Sygnały te mogą występować pojedynczo lub wspólnie
A oprócz tego możemy zaobserwować objawy fizjologiczne, takie jak:
- wzmożone oddawanie moczu lub/i kału,
- przyspieszony oddech,
- przyspieszone tętno,
- ślinotok,
- pocenie się,
- wypadanie sierści,
- łupież,
- rozszerzenie źrenic,
- wysunięcie prącia,
- wymioty,
- napięte mięśnie,
- odmowa przyjmowania jedzenia.
Nie należy jednak popadać w paranoję – wiele zachowań o odmiennych motywacjach może wyglądać podobnie, np. przybranie niskiej postawy ciała może być sygnałem mającym zachęcić drugiego osobnika do interakcji, ekspozycja podbrzusza może być dla niektórych psiaków wygodną pozycją do odpoczywania lub prośbą o głaskanie po brzuchu, a ziewanie może mieć na celu dotlenienie mózgu.
Żeby uniknąć błędnej interpretacji musimy analizować całą sytuację, całe ciało psa, dźwięki jakie wydaje, postawy jakie przybiera, zachowanie pozostałych uczestników interakcji oraz środowisko w jakim się ona dzieje.
W sytuacjach, w których pies narażony jest na ekstremalny stres obserwujemy działanie, tzw. strategii przetrwania. Najczęściej nazywamy je strategiami 5F od angielskich słów: flight, fight, freeze, faint i flirt czyli walka, ucieczka, zamarcie w bezruchu, omdlenie i flirt, czyli próba załagodzenia sytuacji. To, po którą strategię sięgnie dany osobnik uzależnione jest głównie od jego genów, ale również od wcześniejszych doświadczeń.
Czym różni się agresja od strachu?
O agresji mówimy w przypadku konkretnego zachowania. Z kolei strach jest emocją, z której to zachowanie może wynikać. Zdecydowana większość zachowań agresywnych z jakimi ludzie zgłaszają się do trenerów lub behawiorystów ma swoje podłoże w strachu.
Często mówimy o agresji dystansującej, która ma na celu odgonienie niepokojącego bodźca, w tym obszarze mieści się między innymi agresja smyczowa, agresja macierzyńska, czy ochrona zasobów (jedzenia, terytorium, zabawek, opiekunów).
Kiedy pies odczuwa strach, przestaje się zachowywać w typowy dla siebie sposób. Następnie ucieka się do strategii, których celem jest ocalenie życia. I to niezależnie od tego czy sytuacja naprawdę jest niebezpieczna, czy też tylko pies tak ją postrzega. Najczęściej atak ze strachu jest wynikiem przekonania psa o braku możliwości wyjścia czy ucieczki z niebezpiecznej (w przekonaniu psa) sytuacji.
Jakie błędy popełniamy najczęściej analizując zachowanie naszych podopiecznych?
Najczęściej popełniany błąd to nietrafna interpretacja lub nadinterpretacja. Wiele razy słyszałam że:
– podczas treningu pies strasznie się nudził, ponieważ ziewał,
– chyba złapał pchły – ponieważ w nowym miejscu ciągle się drapał,
– jest wybredny – ponieważ w pewnych sytuacjach nie jest w stanie podjąć pokarmu,
– jest uparty – ponieważ nie był w stanie się ruszyć w stresującej sytuacji,
– jest nieobliczalny – ponieważ machał ogonem a ugryzł przy próbie pogłaskania go.
Kolejna kwestia to przypisywanie złożonych motywacji zachowaniom, które można wytłumaczyć w prostszy i bardziej logiczny sposób, np. posądzanie psa o:
- złośliwość, kiedy pod wpływem stresu coś pogryzie lub odda mocz,
- posiadanie wiedzy o tym, że „źle zrobił”, kiedy prezentuje sygnały stresu, strachu i uległości gdy jego opiekun jest widocznie zdenerwowany,
- próbę przejęcia władzy nad rodziną, kiedy broni siebie lub ważnego dla niego zasobu.
Podsumowanie
Jeżeli nie wiemy jak zinterpretować zachowanie naszego podopiecznego, a podejrzewamy podłoże lękowe powinniśmy udać się do specjalisty, w celu identyfikacji przyczyny i przepracowania problemu. Często myślimy, że pies „wyrośnie” z niepewności, lub akceptujemy pewne zachowania ponieważ nie są tak bardzo uciążliwe.
Musimy mieć jednak świadomość, że w większości przypadków problemy na tym tle nasilają się wraz z upływającym czasem. Często też się generalizują (z jednego lub kilku bodźców na kolejne). Im dłużej trwa taka sytuacja tym gorszy ogólny stan psychiczny psa. Co w niektórych przypadkach może prowadzić do poważnych zaburzeń somatycznych oraz behawioralnych.
Wybrane dla Ciebie
Gubienie sierści – wiosna!
Nadejście wiosny oznacza dla psiego organizmu szereg hormonalnych zmian. Zanim my poczujemy pierwsze ciepło na twarzy, ciało psa już wie, że zbliża się nowy sezon. Dla opiekunów to zwykle uciążliwy okres w roku ponieważ oznacza on linienie. Kłęby włosa w kątach, sierść unosząca się w powietrzu. Jednak to, co bywa traktowane jako uciążliwość porządkowa, w rzeczywistości jest precyzyjnie zaprogramowanym procesem biologicznym.
czytaj
Czy pies i kot mogą spożywać drożdże?
W diecie psów i kotów może się znaleźć wiele suplementów, które są cennymi źródłami witamin i składników mineralnych. Czy wśród nich jest również miejsce dla drożdży?
czytaj
35 cytatów o psach i miłości między właścicielem a psem
Miłość psa do swojego opiekuna jest jednym z najsilniejszych uczuć na świecie. Jesteśmy dla naszych pupili całym światem, a historie psiej wierności są uwieczniane na kartach książek oraz w filmach. Bo kto z nas nie zna “Mój przyjaciel Hachikō”?
czytaj
W jaki sposób kot okazuje miłość?
Koty wielu z nas fascynują swoją niezależnością, elegancją i spojrzeniem, które zdaje się skrywać wiele tajemnic. Kiedy obserwujemy naszych futrzanych towarzyszy, widzimy ich pełne wdzięku ruchy i zachowania, za którymi często kryją się ukryte znaczenia.
czytaj
