Musimy pamiętać, że każdy pies jest indywidualnym osobnikiem. Posiada on pewne predyspozycje genetyczne oraz doświadczenia. Dwa różne psy mogą zachować się odmiennie w tej samej sytuacji.

Na potrzeby naszego wpisu przedstawię założenia ogólne, jednak zawsze należy brać pod uwagę cechy indywidualne danego zwierzęcia. Jeśli wiemy na co patrzeć jesteśmy w stanie rozpoznać emocje naszego czworonoga.

Jakie są objawy odczuwania stresu przez psa?

• niską postawę ciała,
• spowolnione ruchy,
• opuszczony lub schowany pod podbrzuszem ogon*,
• stulone uszy*,
• ziewanie,
• oblizywanie nosa,
• drapanie się,
• widoczne białka oczu,
• odwracanie wzroku, głowy lub całego ciała od niepokojącego bodźca,
• ekspozycję podbrzusza,
• piloerekcję (podniesienie się włosów wzdłuż linii kręgosłupa),
• spięte mięśnie, również te na pysku, co skutkuje wyraźnym ściągnięciem kącików warg.

* Przy uszach i ogonach należy brać poprawkę na cechy rasowe, np. niektóre psy mają ogony szczątkowe, przez co trudniej jest zauważyć zmianę ich położenia, inne z kolei mają je naturalnie skierowane w dół, lub wręcz wtulone pomiędzy nogami. Im dłuższe i cięższe uszy tym mniej są czytelne – najłatwiej zaobserwować zmianę ułożenia uszu stojących.

Nie należy jednak popadać w paranoję – wiele zachowań o odmiennych motywacjach może wyglądać podobnie, np. przybranie niskiej postawy ciała może być sygnałem mającym zachęcić drugiego osobnika do interakcji, ekspozycja podbrzusza może być dla niektórych psiaków wygodną pozycją do odpoczywania lub prośbą o głaskanie po brzuchu, a ziewanie może mieć na celu dotlenienie mózgu.

Żeby uniknąć błędnej interpretacji musimy analizować całą sytuację, całe ciało psa, dźwięki jakie wydaje, postawy jakie przybiera, zachowanie pozostałych uczestników interakcji oraz środowisko w jakim się ona dzieje.

W sytuacjach, w których pies narażony jest na ekstremalny stres obserwujemy działanie, tzw. strategii przetrwania. Najczęściej nazywamy je strategiami 5F od angielskich słów: flight, fight, freeze, faint i flirt czyli walka, ucieczka, zamarcie w bezruchu, omdlenie i flirt, czyli próba załagodzenia sytuacji. To, po którą strategię sięgnie dany osobnik uzależnione jest głównie od jego genów, ale również od wcześniejszych doświadczeń.

Czym różni się agresja od strachu?

O agresji mówimy w przypadku konkretnego zachowania. Z kolei strach jest emocją, z której to zachowanie może wynikać. Zdecydowana większość zachowań agresywnych z jakimi ludzie zgłaszają się do trenerów lub behawiorystów ma swoje podłoże w strachu.

Często mówimy o agresji dystansującej, która ma na celu odgonienie niepokojącego bodźca, w tym obszarze mieści się między innymi agresja smyczowa, agresja macierzyńska, czy ochrona zasobów (jedzenia, terytorium, zabawek, opiekunów).

Kiedy pies odczuwa strach, przestaje się zachowywać w typowy dla siebie sposób. Następnie ucieka się do strategii, których celem jest ocalenie życia. I to niezależnie od tego czy sytuacja naprawdę jest niebezpieczna, czy też tylko pies tak ją postrzega. Najczęściej atak ze strachu jest wynikiem przekonania psa o braku możliwości wyjścia czy ucieczki z niebezpiecznej (w przekonaniu psa) sytuacji.