Zachowania agresywne u psów

Czym są zachowania agresywne? Jest to określenie wieloznaczne, zależnie od dziedziny czy autora możemy natknąć się różne definicje. Na potrzeby niniejszego artykułu posłużymy się definicją zaproponowaną przez Brendę Aloff, według której zachowania agresywne to groźby i wyzwania, kończące się konfrontacją lub poddaniem się. Podchodząc do zagadnienia funkcjonalnie celem prezentowania przez psy zachowań agresywnych jest zyskanie dostępu do bodźca, uniknięcie go lub ucieczka przed nim. Mogą one przybrać postać fizycznego ataku, lub grożenia.
AUTOR: Maja Cierniak

U psów najczęściej obserwowanymi objawami agresji są: intensywne wpatrywanie się, marszczenie nosa, szczerzenie zębów, warczenie, rzucanie się w stronę bodźca, kłapanie zębami i gryzienie. Często poprzedzone są one innymi, bardziej subtelnymi sygnałami, nie mieszczącymi się w klasyfikacji „zachowań agresywnych”, a będącymi oznakami dyskomfortu lub strachu odczuwanego przez zwierzę, jak np. usztywnienie ciała, stulenie uszu, rozszerzenie źrenic, przybranie niskiej postawy ciała, kulenie się, itp.

Istnieje wiele klasyfikacji zachowań agresywnych u psów. Najczęściej stosowany jest podziału na agresję defensywną i ofensywną, oraz na reaktywną i instrumentalną – wewnątrz których wyróżniamy bardziej szczegółowe jednostki, m.in. agresję: terytorialną, macierzyńską, przekierowaną, związaną z obroną zasobów, spowodowaną bólem, łowczą i spowodowaną strachem.

O agresji ofensywnej mówimy wtedy, kiedy pies czynnie dąży do konfrontacji, z kolei agresja defensywna ma na celu jedynie oddalenie zagrożenia. Agresja reaktywna będzie spowodowana odpowiedzią emocjonalną na bodziec awersyjny, a instrumentalna ma na celu mniej lub bardziej świadome osiągnięcie konkretnego celu, np. uzyskanie czegoś pożądanego lub uniknięcie czegoś niepożądanego.

Z agresją terytorialną mamy do czynienia kiedy pies atakuje lub grozi intruzom na terenie, który uznaje za swój. Pojawia się zwykle kiedy pies kończy okres dojrzewania. Najczęściej pies broniący terytorium przybiera wysoką postawę ciała, ma podniesione uszy i ogon, jeży sierść na grzbiecie, oszczekuje intruza z odległości kilu metrów. Jeśli intruz się oddali – pies może jeszcze przez chwilę prezentować wyżej opisane zachowania, jeśli natomiast intruz pozostanie w miejscu lub ruszy w stronę psa, może on zaatakować. Najczęściej powodem występowania tego rodzaju agresji są uwarunkowania genetyczne i niewystarczająca socjalizacja psa.

O agresji macierzyńskiej mówimy, kiedy karmiąca suka broni swoich młodych, lub gdy suka w ciąży urojonej broni obiektu zastępującego szczenię. Zachowanie to ma podłoże hormonalne. Suka pozostaje przy młodych (lub przedmiocie zastępującym młode) i ostrzega potencjalnego napastnika, najczęściej wpatrując się intensywnie w obiekt, który uznała za zagrożenie i warczy. Jeśli napastnik oddali się, suka nie podejmie ataku. Jeśli pozostanie w miejscu lub będzie się zbliżał – może ona zaatakować.

Obrona zasobów najczęściej kojarzy się nam z psem warczącym znad miski z jedzeniem. Psy często bronią pokarmu, jednak należy mieć świadomość, że zasobem może być cokolwiek co pies uzna za wartościowe, na przykład zabawka, część garderoby domowników, inny pies, przewodnik lub inna osoba. Całościowy obraz jest podobny do opisanych wyżej – pies wyraźnie ostrzega, że jest gotowy stanąć w obronie swojego zasobu, jednak nie powinien podążać za napastnikiem i dążyć do konfrontacji jeśli ten się po prostu oddali. Powodów pilnowania zasobów u psów może być wiele, zaczynając od predyspozycji genetycznych, przez stan fizjologiczny zwierzęcia i jego doświadczenia, aż po kontekst konkretnej sytuacji.

Kolejnym rodzajem agresji dystansującej jest agresja spowodowana bólem. Jeśli pies nigdy nie wykazywał zachowań agresywnych i pojawiły się one bez widocznego powodu, szczególnie podczas prób pielęgnacji czy dotykania psa  należy sprawdzić jego stan zdrowia. Zależnie od natężenia bólu i cech osobniczych psa, możemy spotkać się z ostrzeżeniem, zahamowanym ugryzieniem lub atakiem. Tutaj bezpośrednią przyczyną zachowania psa jest uraz lub choroba powodujące ból i najczęściej podjęcie skutecznego leczenia skutkuje zażegnaniem problemu.

Z agresją przekierowaną (przemieszczoną) mamy do czynienia kiedy obiekt, który wywołał reakcję agresywną jest dla psa niedostępny, a pies jest tak pobudzony, że zaczyna reagować instynktownie (może nie być do końca świadomy jaki obiekt gryzie). Przykładem może być pies broniący terytorium przed intruzem, który stoi za płotem – pies nie mając do niego dostępu może zaatakować znajdujący się najbliżej obiekt, np. swojego przewodnika; innym przykładem może być pies będący na smyczy, u którego zachowanie agresywne wywołał bodziec będący poza jego zasięgiem – taki pies może zaatakować smycz lub osobę trzymającą ją. Psy impulsywne, szybko pobudzające się mają większe predyspozycje do przekierowywania agresji.

Agresja łowcza jest unikalna. Nie występują tutaj pozy charakterystyczne dla innych rodzajów agresji. Pies wykazujący zachowania łowcze będzie prezentował tzw. łańcuch łowiecki, czyli dziedziczną sekwencję zachowań, którą psowate wykorzystują do polowania na zdobycz. Zależnie od rasy, typu i cech osobniczych może się on lekko różnić, jednak najczęściej składają się na niego następujące ogniwa: zauważenie zdobyczy, wpatrywanie się w nią, podkradanie, pogoń, chwycenie, zagryzienie, rozszarpanie i konsumpcja. Tendencja do wykazywania zachowań łowczych wynika w dużej mierze z predyspozycji genetycznych, a ofiarami zachowań łowczych najczęściej zostają zwierzęta z którymi dany pies nie był odpowiednio zsocjalizowany.

Jako praktykujący zoopsycholog najczęściej spotykam się z agresją wywołaną strachem. Bodźcem wywołującym strach u psa może być wiele rzeczy – od innego psa, przez zwierzęta innych gatunków i ludzi (obcych, mężczyzn, dzieci, mundurowych, itp.) po przedmioty nieożywione lub konteksty sytuacyjne. Przyczyn tego strachu może być wiele, szczególnie istotne są tutaj uwarunkowania genetyczne, niewłaściwa socjalizacja i trening, oraz doświadczenia danego psa.

Pies odczuwający strach przyjmuje postawę niską, będzie też przejawiał typowe zachowania związane ze stresem, czyli m.in. ziewanie, oblizywanie się, zesztywnienie ciała, spowolnienie ruchów, stulone uszy, ogon wtulony między nogi, szeroko otwarte oczy oraz fizjologiczne objawy stresu, takie jak rozszerzone źrenice, przyspieszony oddech, pocenie się łap, drżenie mięśni, oddawanie moczu i kału, opróżnienie gruczołów około odbytowych, czy pokrycie się łupieżem.

Pies, który się boi pozostawiony w spokoju nie powinien zaatakować, jednak jeśli poczuje się zmuszony do obrony będzie w swoim odczuciu walczył o życie. Taki pies gryzie w sposób niekontrolowany, mocno, wielokrotnie i dotkliwie.

Zachowania agresywne często szybko się generalizują, co oznacza, że z jednego bodźca, który je wywoływał bardzo szybko pies może zacząć reagować na grupę bodźców o pewnych cechach wspólnych. Na przykład pies reagujący agresją na brodatych mężczyzn szybko może zacząć reagować w ten sam sposób na wszystkich mężczyzn, a w następnie na wszystkich ludzi.

Należy pamiętać, że nie wszystkie przypadki mieszczą się w ramach konkretnych definicji, granice między nimi są umowne, a emocje leżące u podstawy danych zachowań psa mogą być różne (czasem wręcz sprzeczne) i się na siebie nakładać. Każdy przypadek psiej agresji należy rozpatrywać indywidualnie i w razie jakichkolwiek wątpliwości poszukać pomocy u specjalisty.

Wybane dla Ciebie

Jesień naszych ptaków

Jesień to pora roku, kiedy bujna wegetacja roślin staje się li tylko pięknym wspomnieniem, a drzewa i krzewy pokrywają się ciepłymi barwami ciemnego złota, burgunda i ochry. To pora roku, gdy wiele kręgowców lądowych zaczyna gromadzić zapasy na zimę i szukać ustronnego miejsca, by popaść w stan odrętwienia. Ale jesień to również pora niesłychanie ważna dla ptaków – zarówno dla tych migrujących (przylatujących i odlatujących), jak i dla tych, które pędzą na obszarze naszego kraju osiadły tryb życia.

czytaj

Miejsca przyjazne zwierzętom: Hotel Lake Hill Resort & SPA

Miejsca przyjazne zwierzętom to stała rubryka w której możecie państwo dowiedzieć się, gdzie warto podróżować ze swoim pupilem. Na naszej liście znajdą się hotele, pensjonaty i restauracje z całej Polski. Znasz takie miejsce? Napisz do nas na redakcja@petsworld.com.pl i opowiedz, dlaczego to właśnie wybrane przez Ciebie miejsce powinniśmy opisać w następnym numerze.
Jako następny na naszej liście uplasował się Hotel Lake Hill Resort & SPA położony nad Zalewem Sosnówka. W murach tego pięknego obiektu nie brakuje czworonożnych mieszkańców.

czytaj

Łysienie u papug ma wiele postaci

Bywa że ktoś do mnie telefonuje i pyta: „Co to za ptaszek, taki mały, żółtawy?”. I wtedy odpowiadam: „Kulczyk, dzwoniec, trznadel, pliszka lub piecuszek, albo świstunka, zaganiacz, a może pierwiosnek”. Tak samo wiele odpowiedzi może być na pytanie o przyczynę łysienia u papug. Na dodatek braki w upierzeniu to nie zawsze musi być łysienie, ale z reguły świadczą one o poważnych błędach pielęgnacyjnych lub groźnej chorobie.

czytaj

ABC.. kanarka

Kanarki to piękne małe ptaszki, które rozweselają nas swoim śpiewem, natomiast śpiewają tylko samczyki, samiczki tylko od czasu do czasu popiskują. Jak sama nazwa wskazuje, kanarek rzeczywiście wywodzi się z Wysp Kanaryjskich (Hiszpania) oraz Madery (Portugalia). Kanarek jest chyba najpopularniejszym ptaszkiem w naszych domach, raz że pięknie śpiewa, dwa – cena jest bardzo przyzwoita. Jeśli chcemy żeby kanarek śpiewał to musi być sam samczyk. Jeśli będzie razem para to jedynie będą czasem przebłyski śpiewu. Kanarek rozweseli każdego domownika czy to starsza osobę czy to dziecko.

czytaj

  • ZDROWY PUPIL

  • Zobacz bezpłatne poradniki dotyczące pielęgnacji i żywienia małych zwierząt domowych. Więcej materiałów w dziale Pobierz