Wszystko, co musisz wiedzieć o roślinach owadożernych

Rośliny owadożerne lub mięsożerne to zamiennie stosowane nazwy grupy roślin, która wyspecjalizowała się w trawieniu małych organizmów zwierzęcych. Zanim je jednak strawią, musiały się one nauczyć wabić i przytrzymywać ofiarę, za pomocą tak zwanych liści pułapkowych. Efektem tych przystosowań są jedne z najbardziej finezyjnych przekształceń ciała rośliny, jakie obserwujemy w naturze.
AUTOR: Aleksandra Rybicka

Czas czytania: 5 min

PO CO ROŚLINOM ZWIERZĘCE POSIŁKI?

Zwyczajowo mówi się, że rośliny te odżywiają się mięsem. Nie jest to pełna prawda, ponieważ rośliny owadożerne przeprowadzają fotosyntezę i to właśnie ten proces jest źródłem substancji energetycznych dla organizmu. Trawiąc małe zwierzęta, rośliny dbają o swoje zapotrzebowanie na związki azotu i fosforu. Dzięki temu nie muszą one polegać na zasobach gleby, co umożliwia im życie w środowiskach ubogich w azot i fosfor, a tym samym niedostępnych dla innych roślin.

JAKIE SĄ RODZAJE ROŚLIN OWADOŻERNYCH?

Botanicy opisali dotychczas prawie 700 gatunków roślin mięsożernych, w tym 14 z nich żyje w Polsce. Rośliny różnią się preferowanymi ofiarami. Wbrew jednej z funkcjonujących nazw, nie spożywają one jedynie owadów. Ofiarami padają najczęściej pajęczaki, skorupiaki czy ślimaki, ale zdarza się, że stają się nimi mali przedstawiciele płazów, gadów, a nawet ssaków. Mięsożerne rośliny odróżniają się także sposobami chwytania, unieruchomienia i trawienia zwierzęcia.

W uproszczeniu wyróżnia się 4 rodzaje pułapek:

  • wydzielanie lepkiego śluzu występujące u rosolistnika i rosiczki,
  • śliski kielich, w który wślizguje się ofiara obecny u dzbanecznika, czy kapturnicy,
  • zamykające się klapki, które stosuje na przykład muchołówka,
  • działające jak zapadka, występujące u pływacza zwyczajnego.

NAJBARDZIEJ ZNANE ROŚLINY: ROSICZKA

Nie jest to jeden gatunek, ale w ten sposób opisujemy rośliny z rodziny rosiczkowate. Do pozyskiwania pokarmu zwierzęcego wykorzystuje ona silnie owłosione liście, które wytwarzają lepki śluz. Jest on szczególnie atrakcyjny dla owadów, ze względu na słodki zapach i smak. Zainteresowane potencjalnym pokarmem zwierzę siada na liściach i zostaje unieruchomione, a liść zaczyna się zwijać, zamykając owada w śmiertelnym uścisku. Następnie rozpoczyna się proces wydzielania substancji trawiących białka. Włoski na liściach rosiczki są niezwykle wrażliwe na drgania, ale reakcja rośliny nastąpi jedynie w reakcji na kontakt z materiałami organicznymi.

dzbanecznik

NAJBARDZIEJ ZNANE ROŚLINY: DZBANECZNIK

Kolejny raz, nazwa potoczna to określenie całej rodziny Dzbanecznikowate. Jego liści przekształcone są w dzbanki, które wypełnione słodkim, kuszącym nektarem zwabiają ofiary do swoich pułapek. Dzbanki zazwyczaj przysłonięte są swojego rodzaju daszkiem. Chronią one przed deszczem, który zbierając się w dzbanku, rozcieńczałby enzymy trawienne. Siadając na brzegu dzbanka, owad ryzykuje upadek wprost w śmiertelną pułapkę. Nieszczęśliwe zwierzę, które znalazło się wewnątrz dzbanka, topi się i zostaje strawione, a związki z jego ciała wchłonięte do rośliny. Niezwykle ciekawy jest fakt, że wewnątrz pułapki żyją inne organizmy — larwy much i komarów, robaki, czy glony. Nie są one tam przypadkowo. Pełnią one niezwykle ważną funkcję usuwania niestrawionych resztek organicznych.

NAJBARDZIEJ ZNANE ROŚLINY: MUCHOŁÓWKA

Jest to najbardziej rozpoznawalny przedstawiciel roślin owadożernych. Muchołówka to nazwa określająca tylko jeden gatunek. Wykształciły one bardziej aktywne sposoby polowania na ofiary. Ich liście przekształcone zostały w dwie zamykające się klapki, które zatrzaskują się w odpowiedzi na drgania na ich powierzchni. Każda połowa pułapki ma na brzegach ząbki, które uszczelniają ucisk. Trawienie złapanych ofiar rozpoczyna się od razu po zamknięciu pułapki. Ciekawostką jest to, że zaciśnięcie się pułapki może zostać wywołane tylko poprzez ruchy żywych owadów, przez co nie zamyka się ona w odpowiedzi na każdy dotyk.

muchołówka

ROŚLINY OWADOŻERNE W DOMU

Rosnąca popularność tych roślin sprawia, że są one chętnie hodowane w naszych domach. Ich pielęgnacja nie jest bardzo wymagająca, ale wymaga odpowiedniej wiedzy, co do specyfiki konkretnego gatunku. Wspólne są do nich wymagania co do dostępności światła i wilgotności, ponieważ preferują one miejsca wilgotne i dobrze naświetlone.

Należy także zadbać o odpowiednie nawodnienie gleby. Ważne jest także, aby pamiętać, że pielęgnując rośliny owadożerne, nie wolno stosować nawozów. Nie pobierają one związków azotu i fosforu przez korzenie, więc lepszym wyborem będzie podkarmianie ich owadami.

Pamiętajmy jednak, że czasem pułapki zadziałają tylko w odpowiedzi na naturalne ruchy ofiary, więc postarajmy się podawać im jeszcze żyjące organizmy. Więcej szczegółowych informacji należy szukać w zależności od gatunku, na który zdecydujemy się w naszej domowej hodowli.

TO TEŻ CIĘ ZAINTERESUJE

Kocimiętka – koci dopalacz

5 roślin szkodliwych dla kota

Zatrucia roślinami u psów i kotów

21 ciekawostek ze świata zwierząt

7 rzeczy, o które najczęściej pytają dzieci

Szczeniak w domu. Poradnik odpowiedzialnej rodziny

Masz kota? Unikaj tych roślin, gdyż są dla niego trujące!

Wybrane dla Ciebie

Niesamowita więź psa i człowieka

W świecie zwierząt trudno jest znaleźć relację tak bardzo głęboką i wyjątkową jak ta, która łączy psa i człowieka. Od chwili kiedy pierwsze dzikie psowate zbliżyły się do ludzkich osad, minęły dziesiątki tysięcy lat. Przez cały ten czas pies przeszedł niesamowitą drogę – od drapieżcy i stróża ludzkich siedlisk do nieodłącznego członka rodziny, towarzysza codziennego życia, a często także bezcennego wsparcia psychologicznego dla człowieka.

czytaj

Króliki i linienie – jak prawidłowo pielęgnować sierść i zapobiegać kulom włosowym?

Linienie jest naturalnym procesem, który dotyczy każdego królika. W pewnych okresach roku może jednak przebiegać bardzo intensywnie. Wtedy sierść znajduje się dosłownie wszędzie – na podłodze, dywanie, ubraniach, a przede wszystkim na samym króliku. Dla opiekuna oznacza to więcej sprzątania i częstsze czesanie pupila, ale dla królika intensywne linienie może być również okresem wymagającym szczególnej uwagi.

czytaj

Choroby skóry u królika – łupież, strupy, świąd i wypadanie sierści. Kiedy potrzebny jest weterynarz?

Zdrowy królik powinien mieć czystą skórę i sierść bez większych zmian, strupów czy wyłysiałych miejsc. Czasami jednak opiekun może zauważyć, że zwierzę intensywnie się drapie, na sierści pojawia się biały osad, skóra jest zaczerwieniona albo sierść zaczyna wypadać w nietypowych miejscach. Takich objawów nie należy ignorować.

czytaj

Czy istnieje kot dla alergika?

Prawie każdy z nas zna osobę, która narzeka na alergię na koty. Jest to szczególnie dotkliwa i problematyczna przypadłość, biorąc pod uwagę rosnącą liczbę kotów żyjącą w naszym społeczeństwie.

czytaj

  • ZDROWY PUPIL

  • Zobacz bezpłatne poradniki dotyczące pielęgnacji i żywienia małych zwierząt domowych. Więcej materiałów w dziale Pobierz