Zwierzęta, które zmieniły historię
Czas czytania: 5 min
W rzeczywistości za wielkimi zwierzęcymi ikonami stoi cała rzesza im podobnych, które nie znalazły się na kartach historii, a więc odeszły w zapomnienie. Co oznacza być zwierzęcym bohaterem historii? Czy rzeczywiście chodzi tu o odwagę?
MIŚ WOJTEK I BAŚKA
O misiu Wojtku, służącym w Armii Andersa, słyszał chyba każdy. Osierocone zwierzę na targu wykupili żołnierze i zaczęli próbę oswojenia go. Mało kto zdaje sobie jednak sprawę, że w szeregach wojska polskiego znalazł się jeszcze jeden niedźwiedź, a właściwie niedźwiedzica Baśka. Nie dajmy się jednak przekonać, że byli to dobrowolni żołnierze. Na zdjęciach, przedstawiających każde z tych zwierząt, nie da się nie zauważyć łańcuchów. Rzekomo oswojone niedźwiedzie nie były posłuszne, a ich rola ograniczała się do tej reprezentacyjnej. W takiej też funkcji do dziś figuruje Miś Wojtek, którego widzimy na grafikach, koszulkach i w książkach dla dzieci o tematyce wojennej. Jakichkolwiek zaszczytów doświadczyłby pośmiertnie Wojtek, nie możemy zapominać, że jego życie było raczej tragedią niż historią o oddaniu i patriotyzmie.
ŁAJKA I INNE PSY Z MOSKIEWSKICH ULIC
Łajka, a tak naprawdę Kudriavka, bo tak brzmi jej prawdziwe imię, to niewątpliwie ikona radzieckiej propagandy. Także w polskich szkołach nie może zabraknąć omówienia jej historii. Nikomu nie trzeba przypominać historii dzielnego psa, który na pokładzie rakiety miała krążyć po orbicie ziemi. Mało kto wie, że Łajka umieszczeniu na orbicie nie doczekała, bo zmarła po około 7 godzinach lotu z przegrzania i stresu. Nikogo z ówczesnych badaczy nie zdziwiła jej śmierć, ponieważ nigdy nie planowano powrotu Łajki na ziemię. Od początku wiedzieli, że dostała bilet w jedną stronę.
Wypadałoby jednak dodać, że jej historia nie jest jedyna. Jej los podzieliło wiele psów przed, a także po niej. Zwierzęta, masowo wyłapywane z moskiewskich ulic, trafiały do ośrodków treningowych i badawczych. Tam typowano te, które będą w stanie znieść ekstremalne warunki panujące podczas lotów w kosmos. Za życia Łajka i jej podobne doświadczyły niebywale stresujących i obciążających fizycznie testów, które miały na celu przygotowanie ich do lotu.
Część z nich przeżyła, część tak jak Łajka zmarła. Łatwo jest myśleć o zwierzętach w kategoriach bohaterów lub niezbędnych ofiar. Jednakże, gdy nabierzemy perspektywy i uświadomimy sobie, że Łajka nie była jedyna, może zaczniemy się zastanawiać, jakim prawem skazaliśmy tyle istnień na śmierć w imię ludzkiej rywalizacji.
OWCA DOLLY I INNE ZWIERZĘTA LABORATORYJNE
Owca Dolly to pierwszy na świecie sklonowany ssak. Jej postać stała się ikoną zwierząt laboratoryjnych, dzięki którym rozwija się medycyna i nauka. Powołanie Dolly do życia było pierwszą z ponad 200 prób, która zakończyła się sukcesem.
Łatwo tak jak w przypadku Łajki, wpaść w pułapkę myślenia o Dolly jako dobrowolnej bohaterce. Jednakże musimy pamiętać, że ani ona, ani żadne inne zwierzę laboratoryjne przed i po niej nie podjęło samodzielnie decyzji, by pomóc ludziom w rozwoju ich nauk. Prawdopodobnie, gdyby ich zapytać nie zgodziłyby się umierać i cierpieć w imię naszego dobra. Czy ludzie zgodziliby się robić to dla innych gatunków?
Warto też zadać sobie pytanie, w jakim stopniu klonowanie Dolly miało sens pod względem naukowym. Czy ten eksperyment rzeczywiście wniósł coś postępowego, czy jest jedynie nauką dla nauki? Na to nie odpowiem jednoznacznie, ale jest to ważna perspektywa, o którą warto pytać w kontekście każdego wykorzystania zwierząt do rozwoju naukowego. Historia Dolly jest historią o przełomie i tak też ją opowiadamy w szkołach. Jednakże nie zapominajmy, że biegu wydarzeń nie opowiadają same zwierzęta, a ich perspektywa może być zupełnie różna od tej przyjmowanej przez ludzi.
ZWIERZĘTA W HISTORII
To, jak piszemy historię, jest podyktowane tym, jak spojrzymy na daną sytuację, jaką przyjmiemy perspektywę. Zwierzęta są pomijane w tych rozważaniach, a same nie są w stanie zakomunikować nam swojej wersji wydarzeń. My ludzie możemy jednak pamiętać o ich perspektywie, a raczej jej braku w historii. Może nie zdołamy napisać historii na nowo, ale możemy kwestionować to, co przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Następnym razem, gdy spojrzymy na zwierzęta bohaterskie, które brylują na historycznym piedestale, zastanówmy się, kim były te istoty, czego musiały doświadczyć i czemu właśnie one doświadczają zaszczytów. Może zamiast bohaterów ujrzymy zwykłe przestraszone istoty, które zupełnie przypadkowo wybiły się na tle wielu im podobnych, z którymi dzieliły los i cierpienie.
TO TEŻ MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ
Kynofobia, czyli lęk przed psem
21 ciekawostek ze świata zwierząt
10 najgroźniejszych zwierząt świata
Jak kot stał się ikoną? O kotach w kulturze
Efekt Lassie, czyli nie kupuj psa po wyjściu z kina
Psi poligloci. Czy psy rozumieją różnice między językami?
3 naukowe ciekawostki o koniach, o których nie wiedziałeś
Cudze chwalicie, swego nie znacie. Odkryj polskie rasy psów
Historia kotów, czyli jak to się stało, że drapieżnik śpi przy kominku
Poznaj historię Lili, czyli najstarszego królika w Polsce (podcast, zdjęcia)
Wybrane dla Ciebie
Czy królik rozpoznaje swojego opiekuna? Zachowania i relacje.
Wielu przyszłych opiekunów królików zastanawia się, czy ich pupil potrafi rozpoznawać ludzi i nawiązywać z nimi więź. W końcu króliki nie merdają ogonem jak psy i nie mruczą jak koty. Przez lata panowało przekonanie, że są to zwierzęta mało kontaktowe, kierujące się wyłącznie instynktem. W rzeczywistości jest jednak zupełnie inaczej. Króliki są inteligentnymi, wrażliwymi zwierzętami społecznymi, które potrafią rozpoznawać swoich opiekunów i budować z nimi trwałe relacje.
Jak zatem królik postrzega człowieka? Skąd wiadomo, że rozpoznaje swojego opiekuna?
I w jaki sposób okazuje przywiązanie?
Pierwsza pomoc w przypadku przegrzania królika
Lato to czas, który wielu z nas kojarzy się z wypoczynkiem, słońcem i wysokimi temperaturami. Niestety, dla królików upały mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. W przeciwieństwie do ludzi króliki bardzo słabo radzą sobie
z oddawaniem nadmiaru ciepła. Nie pocą się, a ich organizm jest wyjątkowo wrażliwy na wysokie temperatury. Z tego powodu każdy opiekun powinien wiedzieć, jak rozpoznać przegrzanie oraz jak udzielić pierwszej pomocy swojemu pupilowi.
Szkodliwe rośliny dla kota w Twoim domu
Koty z natury są ciekawskie. Lubią zaglądać do doniczek, podgryzać liście, ocierać się o rośliny i sprawdzać każdy nowy element w mieszkaniu. Niestety wiele popularnych roślin domowych może być dla nich niebezpiecznych. Dlatego zanim ustawimy kwiaty na parapecie, półce czy podłodze, warto sprawdzić, czy są bezpieczne dla naszego pupila.
czytaj
Do kogo należy zwierzę podczas rozwodu?
Rozwód to trudny czas nie tylko dla ludzi, ale również dla zwierząt, które często są pełnoprawnymi członkami rodziny. Pies, kot czy inne domowe zwierzę przywiązuje się do swoich opiekunów, codziennych rytuałów i znanego otoczenia. Dlatego podczas rozstania pojawia się ważne pytanie: z kim powinien zostać pupil i jak podjąć decyzję, która będzie dla niego najlepsza?
czytaj
