Efekt Lassie, czyli nie kupuj psa po wyjściu z kina
Czas czytania: 6 min
Po ekranizacji Lassie, wróć! w 1943 roku w ciągu 3 lat liczba rejestrowanych szczeniąt w Amerykańskim Związku Kynologicznym wzrosła z 2.000 do 15.000. Statystyki obejmują wyłącznie psy z rodowodem, więc możemy śmiało przyjąć, że liczba kupowanych owczarków szkockich w typie rasy była jeszcze wyższa. “Wpływ telewizji” – to łatwo nasuwający się wniosek. Nie nabywamy jednak każdego produktu, który zobaczymy w reklamie. Dlaczego więc kupujemy psy po wyjściu z kina?
EFEKT PSIEJ GWIAZDY FILMOWEJ
Efekt Lassie, nazywany też dog movie star effect, czyli efektem psiej gwiazdy filmowej, to zjawisko udokumentowane przez Amerykański Związek Kynologiczny. Każda premiera głośnego filmu z udziałem psa wiązała się ze wzrostem rejestracji psów konkretnej rasy. Związek był tak silny, że na podstawie liczby osób obecnych na premierze filmu, AKC było w stanie oszacować popularność danej rasy na 10 lat wprzód.
Dlaczego efekt utrzymywał się aż 10 lat? Słodki dalmatyńczyk albo mądry owczarek collie zostawał zapamiętywany i “nasuwał się pierwszy na myśl”, gdy osoba oglądająca film podejmowała decyzje o kupnie psa na przestrzeni lat. Z tego powodu mówimy o efekcie długofalowym, mimo że zjawisko słabnie wraz z upływem czasu.
Co ciekawe, badania pokazują, że im szybciej rosła popularność danej rasy, tym szybciej później spadała. Prawdopodobnie wiąże się to z coraz gorszymi skojarzeniami i problemami wychowawczymi. Działo się tak np. w przypadku dalmatyńczyków, które są wymagającą rasą ze względu na ich niezależny charakter.
DLACZEGO FILMY WPŁYWAJĄ NA WYBÓR RASY PSA?
Powód jest prosty: ludzie naśladują wpływowy model kulturowy. Zmiana preferencji dotyczących wyboru rasy czworonoga to niewątpliwie zasługa kultury masowej. Przykład Lassie pokazuje, że chodzi o coś więcej. Historia wrażliwego i opiekuńczego owczarka collie osadziła się na stałe w świadomości widzów. Zostawiła w niej obraz mądrego czworonoga o wielkim sercu. Model psa-przyjaciela przekonał dzieci i dorosłych. Każdy chciał mieć tak wspaniałego towarzysza.
Z kolei Zakochany kundel nie wpłynął na liczbę kupowanych cocker-spanieli. Okazało się, że kluczowe znaczenie ma sposób przedstawienia psiego bohatera. Kochamy psy idealne, które stawiają człowieka ponad własne życie, wyróżniają się inteligencją, odwagą i wrażliwością. Podobają nam się psy kreowane na bohaterów i to bohaterskie rasy kupujemy najczęściej. Lady z Zakochanego kundla była “bardziej psem” niż człowiekiem, dlatego trudniej jej przypisać ludzkie cechy.
To zjawisko doczekało się nawet własnego określenia. Antropomorfizacja, bo o niej mowa, jest nadawaniem cech ludzkich zwierzętom. W zbiorowej świadomości Lassie była humanizowana. Miała plany, marzenia, dążyła do celu i miała własne motywy postępowania, które stawiały jej opiekuna (chłopca) na pierwszym miejscu.
Efekt Lassie jest silny także w przypadku seriali. Po premierze The Crown na Netflixie wyszukiwania rasy corgi na stronie Amerykańskiego Związku Kynologicznego wzrosło o 22%! Sam wpływ kultury masowej na zakup psa jest widoczny m.in. w przypadku psów znanych osób. Cavapoo Julii Wieniawy, ten sam, którego kupili również Ania i Robert Lewandowscy, szybko został okrzyknięty “słodkim psem celebrytów”. W rzeczywistości nie jest on nawet prawdziwą rasą, tylko hybrydą cavaliera i pudla.
NIESPEŁNIONE OCZEKIWANIA WOBEC „SZARIKA”
Efekt psiej gwiazdy filmowej szkodzi nie tylko popularnej rasie i samym psom. Na skutek wyboru czworonoga niedopasowanego do trybu życia rodziny cierpią tak naprawdę wszyscy domownicy. Wybór pracującego owczarka niemieckiego jako psa kanapowego nie jest najszczęśliwszy. Popularność konkretnej rasy potrafi ją zniszczyć i najczęściej prowadzi do powstania pseudo hodowli oraz chowu wsobnego. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że na obraz widziany w kinie składa się wiele czynników, a ich owczarek niemiecki nie będzie tak mądry, jak Szarik. Jego samego grały przecież aż 3 czworonogi!
Wzrost popytu na daną rasę wiąże się z problemami hodowlanymi. Prawdziwy hodowca stawia dobro psa na pierwszym miejscu. Jednak zawsze znajdą się osoby, które będą próbowały zarobić na popularności rasy. Ma to miejsce zwłaszcza w przypadku pseudo hodowli. Psy “podobne do dalmatyńczyka” bez rodowodu, po sukcesie 101 dalmatyńczyków, sprzedawały się doskonale, mimo częstego dziedziczonego obciążenia, np. głuchotą.
Badania potwierdzają, że popularność rasy zawsze wiąże się ze zwiększoną liczbą chorób dziedzicznych. Niestety, właściciele czworonogów często decydują się na zakup psa pod wpływem mody, a nie ze względu na cechy ich charakteru. Następstwem takiej mody jest większa liczba psów danej rasy w schroniskach i fundacjach. Taki los spotkał zarówno dalmatyńczyki, jak i bernardyny czy owczarki szkockie collie. Właściciele rozczarowani psem “nie jak z filmu” często nie radzą sobie z zaspokajaniem potrzeb rasy i pozbywają się wymarzonego czworonoga.
Według psychologa, Stefano Ghirlanda, efekt Lassie był silniejszy w latach 40. i 50. Działo się tak ze względu na mniejszą liczbę filmów i atrakcyjność przekazu. Współcześnie na ekrany kin wchodzi co najmniej kilka bajek oraz filmów w ciągu roku. Tylko w 2023 roku były to m.in. Pies, który jeździł koleją, Spuszczone ze smyczy czy Zaginiony pies. Kino konkuruje też z Internetem, radiem i telewizją. Efekt psiej gwiazdy filmowej słabnie, ale nadal występuje i jest niebezpieczny dla każdej rasy. Nie kupuj psa po wyjściu z kina, chyba że jesteś pewny szczęśliwego zakończenia.
ZOBACZ TEŻ
Rasy psów: Owczarek szkocki długowłosy
Wybrane dla Ciebie
Co zdrowego upiec psu na Walentynki?
Walentynki coraz częściej stają się okazją nie tylko do obdarowywania bliskich, lecz także naszych zwierząt. Wielu opiekunów chce przygotować dla psa coś wyjątkowego – najlepiej własnoręcznie. Domowe ciastka czy małe „torty” mogą być świetnym pomysłem, pod warunkiem że zostaną wykonane z odpowiednich produktów. Psy mają inne potrzeby żywieniowe niż ludzie, dlatego w takich wypiekach nie wolno używać cukru, czekolady, ksylitolu ani dużej ilości tłuszczu. Najlepiej postawić na proste receptury bazujące na mięsie, warzywach i mące pełnoziarnistej.
czytaj
Zoopsycholog – kim jest i czym się zajmuje?
Zoopsycholog odgrywa bardzo ważną rolę w relacjach człowieka ze zwierzęciem. Do specjalisty zgłaszają się ludzie, którzy mają problem ze swoim pupilem. Zoopsycholog potrafi zdiagnozować zwierzę i dobrać odpowiednią terapię, by móc beztrosko cieszyć się swoim towarzystwem.
czytaj
Podatek od psa – kto powinien płacić, ile wynosi i jak zmieniał się w ostatnich latach?
osiadanie psa to nie tylko radość i codzienne obowiązki, ale w niektórych gminach także dodatkowa opłata. Potocznie nazywana jest ona „podatkiem od psa”, choć w rzeczywistości ma nieco inną formę. Sprawdźmy, kto musi ją płacić, ile wynosi oraz jak zmieniała się w ostatnich pięciu latach.
czytaj
Wpływ feromonów na zachowanie psa
Psy, jako jedne z pierwszych udomowionych zwierząt, już od tysięcy lat towarzyszą człowiekowi, pomagając mu w różnych aspektach życia. W ciągu tych lat ewolucja ukształtowała u psów wyjątkowe cechy, które sprawiają, że są one jednymi z najbardziej wszechstronnych i zróżnicowanych gatunków zwierząt. Jednym z najważniejszych odkryć, które znacznie wpłynęło na rozwój wiedzy o psach, jest rola feromonów – specyficznych związków chemicznych, które wpływają na zachowanie zwierząt.
czytaj
